Op verkenningstocht: de digitale kloof in België

????????

In mijn vorige blog sprak ik over het globale niveau van de digitale kloof. Misschien heeft u het al opgemerkt, het leven buiten België interesseert me meer dan het leven binnen onze landgrenzen. Ik voel me meer en meer een globale burger dit mede dankzij de kansen die ik krijg om naar het buitenland te gaan maar zeker en vast ook door de komst van nieuwe media die de globale wereld steeds meer toegankelijk maken.

Maar als Vlaamse studente journalistiek ben ik realistisch genoeg om te weten dat het belangrijk is om te weten wat er dichtbij ons gebeurt. Toen ik enkele dagen geleden met een vriendin sprak en vertelde dat ik een blog over de digitale kloof ging schrijven zei ze: “Oh maar die digitale kloof bestaat toch helemaal niet in België”. Ik wilde zelf een kordaat antwoord terug formuleren en stellen dat er uiteraard nog een digitale kloof bestaat maar dat deze steeds kleiner en onzichtbaar wordt. Maar ik moest eerlijk zijn… ik ken de situatie niet in België. Ik wil u dan vandaag ook meenemen op verkenningstocht om te weten te komen of bij ons de digitale kloof nog bestaat en wat de elementen die de toegang tot het internet uitsluiten of beperken.

Van een anticlimax gesproken, de eerste webpagina (armoedebestrijding.be) die ik open, antwoordt reeds op mijn eerste vraag; “Ja. Cijfers bevestigen dat in België nog steeds een digitale kloof bestaat en dat deze een weerspiegeling is van de sociale ongelijkheid”. Maar leest u gerust verder. Nu wordt het pas interessant.

Twee onderzoeken zijn opmerkelijk in deze context. Dit onderzoek van Roe en Broos dat in 2005 uitgevoerd werd en het onderzoek van Vandoninck en Roe dat dateert uit 2008, beiden op Vlaams niveau. Het blijkt dat op drie jaar tijd er een evolutie te zien is. De digitale kloof is verminderd wat betreft computer en internet toegang. Maar erg rooskleurig is het resultaat niet. Er komt namelijk een tweedelige tendens op gang. De helft van de respondenten stelt dat ze de computer dagelijks gebruiken terwijl één derde van de respondenten verklaart dat ze nooit een computer gebruiken. 38% van de bevraagden geven aan dat ze geen of beperkte computer kwaliteiten hebben. Toch even verschieten bij het lezen van deze cijfers, niet? Het is duidelijk dat ik – net zoals mijn vriendin die denkt dat de digitale kloof niet meer bestaat – niet goed op de hoogte ben van de situatie in Vlaanderen.

 Socio-demografische factoren blijven de belangrijkste kenmerken van uitsluiting. Het geslacht brengt geen significante verschillen in gebruik van computers. Maar uiteraard als we het over mannen en vrouwen hebben zijn er altijd enkele stereotiepen die naar boven komen en die in dit geval ook bevestigd worden. Mannen denken meer digitale vaardigheden te bezitten dan vrouwen terwijl vrouwen meer angst tonen tegenover computer gebruik.

Ook de leeftijd is een variabele die een invloed uitoefent op de digitale kloof. Veel van mijn vrienden hebben de laatste tien jaar hun grootouders aangeleerd hoe ze een sms of een e-mail moeten versturen. Ik vind dit fantastisch om te zien. Kleinkinderen die hun grootouders iets nieuws aanleren, de goede kant van de omgekeerde wereld! Toch is de kloof tussen jong en oud groot. Een oproep dus aan alle kleinkinderen om hun grootouders achter een scherm te zetten.

SKY20120404044537depraetered

U kent het wel, die typische vragen die aan het begin van een academisch jaar gesteld worden: “Wie van jullie heeft allemaal een Facebook account”, “Wie van jullie bezit een Twitteraccount”, “Wie heeft een eigen laptop?” Ik moet al niet meer rondom me kijken of ik ken het antwoord al. Op de meeste van deze vragen is het antwoord: iedereen. De achterliggende reden van dit antwoord heeft dan ook te maken met onze sociale klasse. Dit is ook één van de belangrijkste invloeden op de digitale kloof. Onder sociale klasse wordt er zowel het opleidingsniveau als de beroepsstatus verstaan. Zoals uit mijn eigen ervaring bleek, speelt de graad van opleiding dus een cruciale rol. Een klas met enkel hoogopgeleiden (masterstudenten) valt dan ook binnen de 99% van studenten die een computer gebruiken. Er zijn ook grote verschillen tussen werklozen en mensen die wel een job hebben

Maar misschien één van de interessante elementen die mede bepalen aan welke kant van de digitale kloof iemand zich bevindt, is zijn psychische attitude tegenover computers en internet. Broos en Roe stellen namelijk dat computerangst niet onderschat mag worden. Men kan van een vicieuze cirkel spreken want hoe slechter de vaardigheden van een persoon zijn wat betreft computer en internetgebruik, hoe slechter ook de attitude is van die persoon. Het zomaar ter beschikking maken van computers aan mensen zou dus vaak geen oplossing zijn.

 Het is dus helemaal niet zo, zoals vele mensen denken dat alle jongeren toegang hebben tot of ervaring hebben met het internet. Uitsluitingmechanismen zoals armoede en opleidingniveau dragen hiertoe bij. Maar Mariën bespreekt ook het gevoel van kwetsbaarheid en vervreemding dat jongeren kennen in onze maatschappij. Veel jongeren hebben zo problemen met de betrouwbaarheid van internet.

Het is dus duidelijk dat er nog steeds gesproken kan worden van een digitale kloof in België en Vlaanderen. Iets waarvan ik amper op de hoogte was. Hoeveel keer heb ik in mijn vorige blogs niet het verschil tussen België en een ander – weliswaar armer of minder geëvolueerd – land aangehaald en kwam ik tot de conclusie dat wij, Belgen het toch zo goed hebben. Ik wil mijn eerder gemaakte uitspraken zeker en vast niet tegenspreken. Maar ik besef wel dat een nuancering nodig is. Ik heb het makkelijk voor te zeggen. Ik pas binnen alle categorieën van iemand die toegang heeft tot computers en internet. Ik ben jong, hoogopgeleid en bezit de vaardigheden. Mijn geslacht laat ik even buiten beschouwing maar wees gerust, ik koester geen angst tegenover internet en computers. Maar niet elke persoon past binnen deze ideale categorie. Het is gemakkelijk om het ver geëvolueerde België tegenover andere minder geëvolueerde landen te zetten. Maar is het niet schrijnender om tot de vaststelling te komen dat in een land als België er nog altijd burgers zijn die geen toegang hebben tot computers? Maakt dat de kloof in onze samenleving niet nog groter?

cefd4202-ddaa-11e2-9341-a35c13c9def0_original_tablet


Bronnen

Armoedebesrijding. (2014, september 1). Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting. Opgeroepen op december 20, 2014, van Armoedebestrijding.be: http://www.armoedebestrijding.be/cijfers_digitale_kloof.htm

Broos, A., & Roe, K. (2005). Marginality in the information age: is the gender gap really diminishing? Communications , 30 (2), 251-260.

Schurmans, D., & Ilse, M. Naar Gebruikersprofielen van jongeren in maatschappelijk kwetsbare situaties: Over digitale media, sociale context en digitale ongelijkheden. Kenniscentrum Mediawijsheid. Brussel: Mediawijs.be.

Vandoninck, S., & Roe, K. (2008). The digital divide in Flanders: Disappearance or persistence? Communications , 33, 247-255.

Afbeeldingen

http://www.skynet.be/nieuws-sport/nieuws/dossier/867925/de-digitale-week-verkleint-de-digitale-kloof

http://www.standaard.be/cnt/dmf20130625_00636275

http://www.illuminousz.nl/overbrug-de-kloof-met-marietta-brongers/

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s