Sociale media, een panopticum

Het is niet echt origineel om een blog die over media gaat, te beginnen met de uitspraak: “Media zijn machtig”. Het is echter geen gebrek aan creativiteit, maar de ongenuanceerdheid van deze uitspraak, die er mij toe brengt het toch te doen. Curran en Couldry ontlenen in hun boek ‘Contesting Media Power: Alternative Media in a Networked World’ namelijk twee betekenissen aan deze uitspraak. Belangrijke maatschappelijke deelnemers, zoals politici, de overheid, ngo’s, multinationals … gebruiken de media als een intermediaire bron om zo hun ideeëngoed te verspreiden. Media zouden dus zelf geen macht hebben, maar enkel een spreekbuis van deze deelnemers zijn. Maar wat media dan wel machtig zou maken, is de manier waarop zij deze gedachtegangen en ideeën overbrengen naar het publiek. Inderdaad, volgens mij zijn de media één van de machtigste onderdelen van de maatschappij, net omdat we die macht vaak niet met het blote oog kunnen waarnemen. Simpel gezegd: de overheid proclameert macht, terwijl de media dit niet doen  maar het wel hebben en in onze samenleving werkzaam zijn als één van de meest socialiserende apparaten.


Maar wat gebeurt er wanneer in onze wereld niet alleen de vertrouwde mediakanalen, maar elke persoon de kans krijgt om iets de wijde wereld in te sturen? Dankzij de komst van het internet leven we nu in zo’n tijdperk. Ik zeg hier wel ‘dankzij de komst van het internet…’, maar ik ben niet zo zeker dat iedereen even blij is met deze ontwikkeling. Toch niet als het op sociale media aankomt. Privacy en sociale media blijken namelijk niet altijd de beste vrienden te zijn.


 Katz, Rice en Gandy spreken in deze context over het internet als een panopticum. Een panopticum is een gebouw dat bestaat uit een toren met daarrond ringen van cellen om zo groepen te controleren, bewaken, disciplineren en bestuderen. Een passende vergelijking volgens mij. Big Brother is niet veraf.

We horen het vaker en vaker, bepaalde apps op Facebook zenden persoonlijke informatie door naar adverteerders en ook onze privé berichten zouden gescreend en doorgestuurd worden naar adverteerders. Ook al denk je dat jouw profiel beschermd is door privacy instellingen, blijkt dat het is niet zo te zijn.

Maar opgelet! We moeten niet enkel onheil zoeken in de grote eigenaars, investeerders of adverteerders van Facebook. Het ‘gevaar’ dreigt ook van dichterbij. Meer en meer worden er beelden van misdrijven spontaan op sociale media gezet. Deze beelden worden dan massaal gedeeld en lokken ontelbare reacties uit. Hierdoor ontstaat dus een hele media heisa. Zonder het gedrag van wetovertreders te willen goedkeuren, maar het op het internet plaatsen van deze beelden is volgens mij overbodig. Sociale media zijn geen plek om voor rechter of politie te spelen. Dit gaat veel verder dan louter sociale controle. Het is trouwens ook verboden om beelden op het internet te plaatsen waaruit de identiteit van de verdachte, die nog steeds het vermoeden van onschuld geniet, kan worden afgeleid.

Media hebben dus ook in deze tijd een vorm van macht. De kans is groot dat als we iets – stom, grappig, strafbaar, … – doen in bijzijn van anderen, het gefilmd wordt en online wordt geplaatst. Voor mensen die graag bekend willen worden, allemaal goed en wel. Maar we lopen het risico dat ons leven één grote Truman show wordt. We spelen misschien niet de rol van Big Brother, maar zijn we niet allemaal mini brothers die azen op een sensationeel momentje dat we kunnen delen met onze vrienden?

 


Bronnen

Couldry, N., & Curran, J. (2003). Contesting Media Power: Alternative Media in a Networked World

Oscar H. Gandy, 1993. The panoptic sort: A political economy of personal information. Boulder, Colo.: Westview Press.

James E. Katz and Ronald E. Rice, 2002. Social consequences of Internet use: Access, involvement, and interaction. Cambridge, Mass.: MIT Press.

http://www.standaard.be/cnt/dmf20140114_00928075

http://www.pcmweb.nl/nieuws/privacyschending-door-facebook-apps.html

http://datanews.knack.be/ict/nieuws/facebook-aangeklaagd-voor-privacyschending/article-normal-294897.html

http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/binnenland/1.1825100

http://nl.wikipedia.org/wiki/Panopticum_(architectuur)

Afbeelding

http://madspace.nl/privacy-cartoons/

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s